Şu anda görüntülediğiniz: Yıkım Planında Eksik ve Yanlış: Patlayıcı ile Yıkımda Başvuru Öncesi 16 Maddelik Kontrol Listesi

Yıkım Planında Eksik ve Yanlış: Patlayıcı ile Yıkımda Başvuru Öncesi 16 Maddelik Kontrol Listesi

📋 Mevzuat Rehberi

Türkiye’de patlayıcı ile yıkım işini yalnız Y1 grubu yıkım müteahhitliği yetki belgesine sahip müteahhit üstlenebilir; Y2 ve Y3 grubu müteahhitler patlayıcı kullanılarak yapılacak yıkımları üstlenemez. Ancak yetki belgesi işin yalnız ilk şartıdır. Ruhsatın anahtarı yıkım planıdır: yıkılacak yapının hangi teknikle, hangi güvenlik ve çevre tedbirleriyle yıkılacağını gösteren belge.

İlgili idare (belediye ve mücavir alan sınırları içinde belediye, dışında il özel idaresi; ayrıca ilgili mevzuatına göre yapı ruhsatı vermeye yetkili diğer idareler) planı inceler. Eksik ya da yanlış bulursa yıkım ruhsatı düzenlenmez ve eksikler yazıyla bildirilir. Bu yazıda bir yıkım planı dosyasının hangi noktalarda ve neden eksik ya da yanlış bulunduğunu, başvurudan önce neyin kontrol edilmesi gerektiğini yürürlükteki mevzuata dayanarak anlatıyoruz.

Bu Yazıda Öğrenecekleriniz

  • Patlayıcı ile yıkım dosyasında kimin neyi hazırladığı
  • İdarenin inceleme süreleri: 15, 10 ve 5 gün
  • Eksik bildirimi, iptal, hükümsüzlük ve durdurma arasındaki fark
  • Yıkım planında eksik ya da yanlış sayılabilecek 16 kalem ve dayandıkları hükümler
  • 12 Ağustos 2027’de yürürlüğe girecek değişikliklerin dosyaya etkisi
💡 Kısaca

Yönetmelik, yıkım planının içeriğini Ek-2’de, patlatma ile yapılacak yıkımlara özgü akustik raporun içeriğini Ek-3’te tek tek sayar. İdarenin aradığı kalemler belli olduğu için eksikler başvurudan önce bir kontrol listesiyle yakalanabilir. Aşağıda 16 maddelik böyle bir liste bulacaksınız.

Dosyada kim var, kim neyi hazırlar?

Patlayıcı ile yıkım dosyası tek kişinin işi değildir. Yönetmelik her belgeyi ayrı bir yetkiye bağlar. Belgeyi yetkisi olmayan biri hazırladıysa içerik doğru olsa bile dosya eksik sayılabilir.

RolDosyadaki göreviDayanak
Müteahhit (Y1 grubu)Yıkımı üstlenir; yıkım planını müellife yaptırır; patlayıcının taşınması ve kullanılmasına ilişkin belgeleri başvuruya ekler.Müteahhit Yön. md. 14/A(5); BYHY md. 5(4), 6(1), 7(3)
Müellif (inşaat mühendisi)Yıkım planını TS 13633’e ve Ek-2’ye uygun hazırlar. Komşu yapıda, zeminde ya da altyapıda hasar ihtimali varsa mevcut durum tespit raporunu da düzenler.BYHY md. 4(1)(d), 6(2), 6(4)
Fenni mesul (inşaat mühendisi)Patlayıcı ile yıkımda bina yüksekliğine bakılmaksızın zorunludur; yıkımın ruhsata ve plana uygunluğunu denetler.BYHY md. 5(3), 9(2)
Patlatma raporunu hazırlayan mühendisİnşaat, maden, çevre, jeoloji veya jeofizik mühendisi; patlatma tekniği ve uygulamaları konusunda yüksek lisans ya da üniversite sertifika programı sahibi. Patlatma yöntemini ve planını içeren raporu hazırlar, işe refakat eder.BYHY md. 6(2)
Akustik rapor uzmanıÇevresel gürültü mevzuatında belirtilen uzmanlığa sahip kişi. Diploma, yıkım ve patlatma eğitimleri ile sertifikaları rapora eklenir.BYHY md. 17(2)
Çevre görevlisi / çevre mühendisiÇevre yönetimi hizmeti yeterlik belgesi sahibi. Atık yönetim planını ve toz emisyonu önlemlerini hazırlar.BYHY md. 6(2), 18(1)
Şantiye şefiMüteahhit tarafından istihdam edilir.BYHY md. 5(5)

BYHY: Binaların Yıkılması Hakkında Yönetmelik. Fıkra numaraları mevzuat.gov.tr’deki güncel metne göredir. Fenni mesul: yıkımın ruhsata ve yıkım planına uygun yürütülmesini denetleyen mühendis. TS 13633: Yapıların Tam ve Kısmi Yıkımı İçin Uygulama Kuralları standardı.

İdare planı nasıl inceler: 15, 10 ve 5 gün

Yapı sahibi ya da kanuni vekili; tapuyu, sözleşmeleri, yıkım planını ve diğer ekleri başvuru dilekçesiyle ilgili idareye verir (md. 7(2)). Patlayıcı ile yıkımda patlayıcının taşınması ve kullanılmasına ilişkin belgeleri müteahhit ekler (md. 7(3)). İdare yıkım planını inceler:

  • Eksik ve yanlış yoksa yıkım ruhsatı başvuru tarihinden itibaren en geç 15 gün içinde düzenlenir.
  • Eksik ya da yanlış varsa başvuru tarihinden itibaren 10 gün içinde ilgiliye yazıyla bildirilir.
  • Eksikler giderildikten sonra yapılan başvurudan itibaren en geç 5 gün içinde ruhsat düzenlenir (md. 7(5)).

Yönetmelik düzeltme için bir süre öngörmez; bildirim ile yeniden başvuru arasındaki süre, dosyayı ne kadar hızlı düzelttiğinize bağlıdır. Her eksik bildirimi takvime ayrıca bir bekleme ekler: önce bildirimi, sonra yeniden incelemeyi beklersiniz.

Yıkım ruhsatı başvurusunda inceleme, eksik bildirimi ve ruhsat sonrası süreleri gösteren akış diyagramı

Şekil 1 — Yıkım ruhsatı başvurusunun inceleme ve eksik bildirimi döngüsü ile ruhsat sonrası süreler. Kaynak: BYHY md. 7(2), 7(3), 7(5), 7(9), 7(12). Özgün DTEX diyagramı.

🗓️ Patlayıcı ile yıkımda bildirim takvimi

Müteahhit, patlayıcı ile yıkımda yıkıma başlamadan en az 10 gün önce fenni mesulü, ilgili idareyi ve mülki amirliği bilgilendirir (md. 7(12)). İlgili idare, patlayıcı ile yıkım yapılacak yer ve çevresinde 7 gün önceden halkı bilgilendirir (md. 9(3)). Komşu parsellerdeki yapılara, tüm yıkımlarda olduğu gibi, en az 3 gün önce duyuru yapılır (md. 9(4)).

“Plan iptal edildi” ne demek? Dört ayrı sonuç

Sahada “plan iptal edildi” denir; yönetmelik ve eklerinde ise birbirinden farklı dört sonuç vardır. Hangisiyle karşılaştığınızı bilmek, ne kadar zaman kaybedeceğinizi ve neyi düzeltmeniz gerektiğini belirler.

Yıkım dosyasında eksik bildirimi, iptal, hükümsüzlük ve durdurma sonuçlarını karşılaştıran dört kart

Şekil 2 — Eksik bildirimi, iptal, hükümsüzlük ve durdurma: ne zaman olur, sonucu nedir, nasıl önlenir? Kaynak: BYHY md. 7(4), 7(5), 7(9), 9(2) ve Ek-4. Özgün DTEX diyagramı.

  • Eksik bildirimi. İnceleme aşamasında eksik ya da yanlış bulunan plan ruhsata dönüşmez; eksikler yazıyla bildirilir (md. 7(5)). Başvuru öncesi kontrolle önlenebilecek sonuç budur.
  • İptal. Müellif, fenni mesul, şantiye şefi ve müteahhit ilgili idareye taahhütname verir (md. 7(4), Ek-4). Taahhütnamelerde açık bir uyarı yer alır: gerçeğe aykırı beyanda bulunduğu tespit edilenlerin işlemleri iptal edilir, Cumhuriyet Savcılığına suç duyurusunda bulunulur ve meslek odasına bilgi verilir (müteahhit taahhütnamesinde bu bildirim, mimar ya da mühendis unvanı varsa meslek odasına ve Bakanlığa yapılır).
  • Hükümsüzlük. Yıkıma ruhsat tarihinden itibaren bir ay içinde başlanmazsa ya da başlama süresiyle birlikte üç ay içinde bitirilmezse ruhsat hükümsüz sayılır; yeniden yıkım ruhsatı alınması zorunludur (md. 7(9)).
  • Durdurma. Yıkımın yönetmeliğe, ruhsata ya da eki yıkım planına aykırı yapıldığı tespit edilirse yapı güvenli bir seviyeye getirilerek yıkım derhal durdurulur; aykırılığın giderildiği tespit edilince devamına izin verilir. Fenni mesul aykırılığı derhal ilgili idareye bildirmekle yükümlüdür (md. 9(2)).

Yıkım planında eksik ya da yanlış sayılabilecek 16 kalem

Aşağıdaki liste; yönetmeliğin 4–9, 12 ve 16–18. maddeleri ile Ek-2, Ek-3 ve Ek-4’te aranan belge ve içeriklerden derlendi. Her satır, idarenin “eksik” ya da “yanlış” sayabileceği bir kalemdir. Liste bugün yürürlükte olan eklere göredir; ekler 12.08.2027’de yenilenecek.

A. Yetki ve kadro

#EksikDayanak
1Müteahhidin yetki belgesi Y1 grubu değil.Müteahhit Yön. md. 14/A(5); BYHY md. 5(4)
2Planı hazırlayan müellif inşaat mühendisi değil ya da müellif taahhütnamesi (Form-2) yok.BYHY md. 4(1)(d), 6(1), 7(4); Ek-4
3Fenni mesul sözleşmesi ya da taahhütnamesi (Form-3) yok.BYHY md. 5(3), 7(2), 7(4); Ek-4
4Patlatma yöntemi raporunu hazırlayan mühendisin yüksek lisans ya da sertifika belgesi dosyada yok.BYHY md. 6(2)

B. Yıkım planının içeriği (Ek-2)

#EksikDayanak
5Yapı bilgileri eksik: kroki, konum, fotoğraf, uydu görüntüsü, kullanım amacı, toplam inşaat alanı, bodrumlar dâhil kat sayısı, çıkacak malzemenin miktarı ve cinsi.Ek-2/1(a)
6Mimari ya da statik proje yok; temin edilemediyse röleve (yapının ölçülerek çizilen mevcut durum projesi) hazırlanmamış.BYHY md. 6(5); Ek-2/1(b)
7Yol, dayanma yapıları, altyapı tesisleri ve komşu yapılarla ilişkiyi gösteren yakın çevre planı yok.Ek-2/1(c)
8Yıkım tekniği ve yıkım sırası genel ifadelerle geçilmiş; iş programı yok.Ek-2/2(a), 2(b)
9Personelin sayısı, niteliği ve görevleri ile makine, aparat ve operatör belgeleri eksik.BYHY md. 12(2); Ek-2/2(c), 2(ç)
10Dayanma yapıları ve bitişik yapılar üzerindeki etki ve risk değerlendirmesi yok; komşu yapıda hasar ihtimali varken mevcut durum tespit raporu eklenmemiş.BYHY md. 6(4); Ek-2/2(d)
11Güvenlik tedbirleri patlatmaya özgü değil: risk değerlendirmesi, şarj yapılan katların hava şokuna ve parça tesirine karşı örtülmesi, trafik ve acil müdahale tedbirleri.BYHY md. 8(2), 9(5); Ek-2/2(e), 2(f)

C. Patlatma ve akustik rapor (Ek-3)

#EksikDayanak
12Akustik rapor Ek-3 formatına uymuyor ya da hazırlayanın uzmanlık ve eğitim belgeleri ekli değil.BYHY md. 17(2); Ek-2/3(c); Ek-3
13Titreşim, hava şoku ve taş fırlama hesapları ile titreşimin en yakın yerleşime etkisi raporda yok.Ek-3/B.2
14Patlatma dizaynı ayrıntısız: delik sayısı, atım miktarı, patlatma periyodu, delik ve patlatma başına patlayıcı ve kapsül miktarları, uygulanacak patlatma modeli; patlatma öncesi ve sonrası önlemler.Ek-3/B.2, C

D. Çevre ve başvuru ekleri

#EksikDayanak
15Atık yönetim planı, asbest envanter raporu ya da seçici yıkımı içeren söküm planı eksik; toz emisyonu önlemleri çevre görevlisince belirlenmemiş.BYHY md. 5(7), 16(1), 18(1); Ek-2/3(a), 3(b)
16Başvuru ekleri eksik: tapu, sözleşmeler, malik muvafakatleri, tahliye belgesi, elektrik-su-doğalgaz-telefon kapatma belgeleri ve patlayıcının taşınması ile kullanılmasına ilişkin belgeler.BYHY md. 7(2), 7(3)
Patlayıcı ile yıkım planı başvurusu öncesi 16 maddelik kontrol listesi

Şekil 3 — Başvuru öncesi kontrol listesi. Kaynak: BYHY md. 4–9, 12, 16–18, Ek-2, Ek-3, Ek-4; Müteahhit Yönetmeliği md. 14/A. Özgün DTEX diyagramı.

12 Ağustos 2027’de neler değişecek?

Binaların Yıkılması Hakkında Yönetmelikte 12.08.2026 tarihli Resmî Gazete’de değişiklik yapıldı. Değişikliğin büyük bölümü yayımından bir yıl sonra, 12 Ağustos 2027’de yürürlüğe girecek (değişiklik yönetmeliği md. 14). Bugün yapılan başvurular yukarıdaki kurallara tabidir. O tarihten sonra patlayıcı ile yapılacak yıkımlarda:

  • Yıkım planı EK-5’e göre hazırlanacak; patlayıcı ile yapılan tüm yıkımlar, yüksek yapıların patlayıcı ile yıkımına dair hükümlere göre yürütülecek (md. 5(4), 6(2)).
  • Fenni mesule ek olarak patlatmadan sorumlu mühendis ve ateşleyici görevlendirilecek (md. 5(3)). Patlatmadan sorumlu mühendis; inşaat, maden, çevre, jeoloji veya jeofizik mühendisi olup patlayıcı kullanımı konusunda Bakanlığın yetkilendirdiği kurumlarca düzenlenmiş sertifikaya ya da patlayıcı ile yıkım alanında en az tezli yüksek lisans derecesine sahip olacak (md. 4(1)(h)). Ateşleyicide (B) sınıfı yeterlik belgesi aranacak (md. 13/B(2)).
  • Müellif, statik proje müellifliği şartlarını taşıyan inşaat mühendisi olarak tanımlanıyor (md. 4(1)(ğ)). Patlatmadan sorumlu mühendis ile müellif şantiye sahasında birlikte bulunacak ve analiz ve raporlardan görev alanları kapsamında sorumlu olacak (md. 5(4), 6(3)).
  • Başvuruya patlatmadan sorumlu mühendise ait bilgi ve belgeler eklenecek; bu mühendisten de taahhütname alınacak (md. 7(3), 7(4)).
  • Meteorolojik şartlar değerlendirilmeden patlatma yapılamayacak. Patlatma anında kalibre edilmiş titreşim ve basınç sensörleri kullanılacak, yıkım yüksek hızlı kamerayla kaydedilecek. Test patlatması yapılması gerekirse EK-6’daki Form-8 doldurulacak (md. 13/B(3)–(5)).
  • Bitişik nizam, yüksek yapı ve makineyle yıkımı zorlaştıran çevre koşulları ya da mücbir sebep hâllerinde, müteahhidin talebi ve idarenin uygun görmesiyle ruhsat süresi bir defaya mahsus üç aya kadar uzatılabilecek (md. 7(9)).
  • Md. 6(2)’deki ayrı patlatma yöntemi raporu hükmü ve bu raporu hazırlayan personelin işe refakat şartı yürürlükten kalkacak (değişiklik yönetmeliği md. 4). Patlatmaya ilişkin yeterlik patlatmadan sorumlu mühendis üzerinden aranacak (md. 4(1)(h), 13/B(1)).
  • Yönetmeliğin Ek-2, Ek-3 ve Ek-4’ü yenilenecek (değişiklik yönetmeliği md. 13). Bu yazıdaki kontrol listesi yürürlükteki eklere göredir; 12.08.2027’den sonra yeni eklere göre güncellenmelidir.
  • Kamu kurum ve kuruluşlarınca bu tarihten önce ihale kararı ya da ihale tarihi alınmış veya ihalesi yapılmış, ancak yıkım ruhsatı düzenlenmemiş yapıların ruhsat işlemleri eski hükümlere göre sonuçlandırılacak (geçici md. 2).
📜 Bugünden yürürlükte olan hüküm

6306 sayılı Kanun kapsamında kamu kurum ve kuruluşları marifetiyle yapılacak yıkımlarda müteahhit ve şantiye şefi aranmaz; bu durumda yıkım planı gereken tüm yıkımlarda her türlü fenni mesuliyeti bu kurum ve kuruluşlar üstlenir (md. 7(8); 12.08.2026’dan beri yürürlükte).

Değişikliğin ayrıntılarını ve geçiş dönemi hazırlığını Binaların Yıkılması Yönetmeliği’nde patlayıcı ile yıkım değişikliği yazımızda ele aldık.

DTEX’in desteği

DTEX, patlayıcı ile yıkım yapacak müteahhitlere başvuru öncesi dosya ön incelemesi yapar: yıkım planını ve eklerini bu kontrol listesine göre tarar, eksikleri ve raporlar arası tutarsızlıkları dayandığı hükümle birlikte raporlar. Ayrıca patlayıcılar ile kontrollü yıkım kapsamında patlatma tasarımı ve patlatma yöntemi raporu, titreşim ölçümü, patlayıcı satın alma ve kullanma izni müracaatı ve patlayıcı tedariki hizmetleri veriyoruz. Y1 müteahhidiniz yoksa, Y1 yetki belgeli iş ortağımız ve patlatmadan sorumlu mühendisimizle tek ekip olarak çalışıyoruz.

Yıkım planınızı başvurudan önce kontrol ettirin

Dosyanızı gönderin; eksikleri ve dayandıkları hükümleri raporlayalım.

İletişime geçin →

Sıkça Sorulan Sorular

Y2 grubu müteahhit patlayıcı ile yıkım yapabilir mi?

Hayır. Y2 ve Y3 grubu müteahhitler patlayıcı kullanılarak yapılacak yıkımları üstlenemez; bu işler yalnız Y1 grubuna açıktır (Müteahhit Yönetmeliği md. 14/A(5)).

İdare yıkım planını ne kadar sürede inceler?

Eksik ve yanlış yoksa ruhsat başvurudan itibaren en geç 15 gün içinde düzenlenir. Eksik ya da yanlış varsa 10 gün içinde yazıyla bildirilir; düzeltilmiş başvurudan sonra en geç 5 gün içinde ruhsat düzenlenir (BYHY md. 7(5)).

Patlatma yöntemi raporunu kim hazırlayabilir?

12.08.2027’ye kadar: inşaat, maden, çevre, jeoloji ve jeofizik mühendislerinden patlatma teknik ve uygulamalarına ilişkin yüksek lisans ya da üniversitelerin sertifika programına sahip olanlar. Bu kişi patlayıcı ile yıkım işlerine refakat eder (BYHY md. 6(2)).

Akustik rapor her yıkımda gerekir mi?

Hayır. Akustik rapor patlatma ile yapılacak yıkım faaliyetleriyle sınırlıdır ve yıkım planına eklenir (BYHY md. 17(2)).

12.08.2026 tarihli değişiklik bugün uygulanıyor mu?

Büyük bölümü hayır; 12.08.2027’de yürürlüğe girecek. Yayımı tarihinde yürürlüğe giren hüküm, 6306 sayılı Kanun kapsamında kamu kurum ve kuruluşlarınca yapılacak yıkımlarla ilgilidir (BYHY md. 7(8)).

⚠️ Sorumluluk Reddi

Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki görüş ya da herhangi bir yıkım, patlatma veya mühendislik uygulaması için tasarım niteliği taşımaz. Patlayıcı madde ve patlatma işlemleri, ilgili mevzuat kapsamında yetkilendirilmiş uzmanlarca, saha koşullarına özgü hesap ve raporlarla yürütülmelidir. Mevzuat hükümleri değişebilir; her başvuru öncesinde Resmî Gazete’de yayımlanan güncel ve yürürlükteki metin ile ilgili idarenin uygulaması esas alınmalıdır. DTEX Savunma Madencilik, bu içeriğin üçüncü kişilerce kullanımı sonucu doğabilecek sonuçlardan sorumlu tutulamaz.

◆ ◆ ◆

📚 Kaynaklar (erişim: 11 Ekim 2026)

  1. Binaların Yıkılması Hakkında Yönetmelik — RG 13.10.2021, Sayı 31627; değişik: RG 21.12.2022, Sayı 32050 ve RG 12.08.2026, Sayı 33338. Güncel metin ve ekleri: mevzuat.gov.tr
  2. Binaların Yıkılması Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik — RG 12.08.2026, Sayı 33338; md. 14’e göre hükümlerin büyük bölümü 12.08.2027’de yürürlüğe girer. resmigazete.gov.tr
  3. Yapı Müteahhitlerinin Sınıflandırılması ve Kayıtlarının Tutulması Hakkında Yönetmelik — RG 02.03.2019, Sayı 30702; md. 14/A (Ek: RG 05.08.2021, Sayı 31559). mevzuat.gov.tr
  4. TS 13633 — Yapıların Tam ve Kısmi Yıkımı İçin Uygulama Kuralları.