Patlayıcılar ile Kontrollü Yıkım · Mevzuat
12 Ağustos 2027: patlayıcı ile yıkımda yeni esaslar
Binaların Yıkılması Hakkında Yönetmelik’te 12 Ağustos 2026’da yapılan değişiklik bir yıl sonra yürürlüğe giriyor. Patlayıcı ile yapılan tüm yıkımlarda ve yüksek yapıların yıkımında yıkım planı yeni EK-5’e göre hazırlanacak.
01Değişiklik
Neler değişiyor?(6)
RG 12.08.2026/33338. Kamu kurumlarınca ihalesi 12.08.2027’den önce yapılmış ve yıkım ruhsatı düzenlenmemiş yapıların ruhsat işlemleri önceki hükümlere göre sonuçlandırılır (geçici md.2).
- 01
Tüm patlayıcı yıkımlar EK-5’e tabi
Patlayıcı ile yapılan yıkımlar ile yüksek yapıların yıkımının yıkım planı EK-5’e göre hazırlanır; patlayıcı ile yapılacak tüm yıkımlar yüksek yapıların patlayıcı ile yıkımına dair hükümlere göre yürütülür.
- 02
Yüksek yapı tanımı
Bina yüksekliği 21,50 m’den veya yapı yüksekliği 30,50 m’den fazla olan binalar; 51,50 m ve 60,50 m üstü çok yüksek yapıdır.
- 03
Patlatmadan sorumlu mühendis
İnşaat, maden, çevre, jeoloji veya jeofizik mühendisi; patlayıcı kullanımı konusunda Bakanlığın yetkilendirdiği kurumlarca düzenlenmiş sertifika veya patlayıcı ile yıkım alanında en az tezli yüksek lisans. Müellifle birlikte şantiyede bulunur ve Form-6 taahhütnamesini verir.
- 04
Fenni mesul ve ateşleyici
Patlayıcı ile yapılan yıkımlarda fenni mesuliyet zorunludur; ayrıca patlatmadan sorumlu mühendis ve (B) sınıfı yeterlik belgeli ateşleyici görevlendirilir.
- 05
Ölçüm ve kayıt
Meteorolojik şartlar değerlendirilmeden patlatma yapılamaz. Patlatma anında kalibre edilmiş titreşim ve basınç sensörleri kullanılır, yıkım yüksek hızlı kameralarla kayda alınır.
- 06
Şantiye koruması ve test patlatması
Şantiye çevresi perdeleme, örtülü yol ve koruma fanı ile korunur. Yıkım öncesinde test patlatması yapılabilir; yapıldığında Form-8 doldurulur.
02Yöntem
Yıkım yöntemi nasıl seçilir?
EK-5 Şekil 1.2 ve md.2.2.1.
- 01
Etki alanı
Yapının dış cephelerinden bina yüksekliğinin 2,5 katı mesafede etki alanı tanımlanır; içindeki hassas yapılar tespit edilir ve raporlanır.
- 02
Kendi üzerine çökme
Yıkılacak yapının etrafında bina yüksekliğinin yarısı kadar boş mesafe bulunmalıdır.
- 03
Belirli bir yöne devrilme
Yapı yüksekliğinin en az 1,5 katı kesintisiz boş mesafe gerekir; yoksa tasarım, yapının kendi içinde çökerek belli bir yöne devrilmesine göre yapılır.
- 04
Darbe emici yatak
Devrilme yönteminde, yapının devrileceği alana kum, toprak ve benzeri malzemeden darbe emici yatak yapılır.
03Sınır değerler
Titreşim, hava şoku ve meteoroloji(6)
Çevresel Gürültü Kontrol Yönetmeliği Ek-2 Tablo 3 sınırları da ayrıca uygulanır; iki tablodan sıkı olan bağlayıcıdır.
20–40 mm/s
Ticari, endüstriyel ve konut dışı yapılar
Azami parçacık hızı (EK-5 Tablo 3).
5–15 mm/s
Konutlar
Azami parçacık hızı (EK-5 Tablo 3).
3–8 mm/s
Hassas yapılar
Kerpiç, eski veya tarihi yapılar (EK-5 Tablo 3).
135 dB
Hava şoku
Hava şokunun 135 dB’den yüksek olmasına izin verilmez.
−5 … 35 °C
Sıcaklık
Patlatma için uygun aralık (EK-5 Tablo 4).
1 … 28 km/sa
Rüzgâr hızı
Patlatma için uygun aralık (EK-5 Tablo 4).
04Tasarım
Yıkım tasarımı EK-5’te nasıl tarif ediliyor?(6)
Çöküş analizini kendi geliştirdiğimiz DTEX CAE yazılımıyla yapıyoruz.
- 01
Sayısal modelleme
Taşıyıcı sistem ayrık veya sonlu elemanlar yöntemiyle modellenir, doğrusal olmayan dinamik analiz yapılır; her patlatma adımı raporla gösterilir.
- 02
Kama geometrisi
Devrilme yönteminde dört kama tipinden biri seçilir; ağırlık merkezi, devrilme mafsalı ve kama yüksekliği hesaplanır.
- 03
Şarj miktarı
Hacim bazlı yöntem; özgül şarj 0,5–1,6 kg/m³ aralığında. Delik boyu eleman kalınlığının 2/3’ü, bunun yarısı patlayıcı, yarısı sıkılama.
- 04
Kapsül
Elektriksiz nonel, gecikmeli nonel ve elektronik kapsül ile infilaklı fitil kullanılır; elektrikli kapsül kullanılamaz.
- 05
Test patlatması
Özgül şarj aralık dışında kullanılacaksa başarılı test patlatması Form-8 ile raporlanır.
- 06
Patlatma sonrası
Sahaya giriş patlatmadan sorumlu mühendisin izniyle yapılır; solunabilir toz 5 mg/m³ altına inmeden çalışan girmez.
05Belge seti
Formlar ve rapor şablonları(11)
Matbu formlar resmî metindeki yapısıyla, Word ve PDF olarak. Belgeler yalnız DTEX müşterilerine açıktır; müşteri girişi ile indirilir.
- F1
- F2
- F3
- F4
- F5
- F6
- F7
- F8
- R1
- R2
- R3
06SSS
Sık sorulanlar
EK-5 yalnız yüksek yapılarda mı uygulanır?
Hayır. Yüksekliği ne olursa olsun, patlayıcı ile yapılan tüm yıkımların yıkım planı EK-5’e göre hazırlanır.
Değişiklik bugün uygulanıyor mu?
Değişikliğin büyük bölümü 12 Ağustos 2027’de yürürlüğe girer. Yayım tarihinde yürürlüğe giren hüküm, 6306 sayılı Kanun kapsamında kamu kurumlarınca yapılan yıkımlara ilişkin fıkradır.
Test patlatması zorunlu mu?
Yönetmelik test patlatmasının yapılabileceğini düzenler. Özgül şarj 0,5–1,6 kg/m³ aralığı dışında kullanılacaksa başarılı test patlatmasının Form-8 ile raporlanması gerekir.
Akustik raporu kim hazırlar?
Çevresel Gürültü Kontrol Yönetmeliği’nde belirtilen yetkinliğe sahip kişiler; eğitim belgeleri raporun ekinde sunulur.
İletişim
Yıkım planınızı 2027 esaslarına göre mi hazırlıyorsunuz?
Yapının konumunu, yüksekliğini ve çevresini yazın; patlatma tasarımı, akustik rapor ve belge setiyle destek verelim.
- 01Konum
- 02Yükseklik ve kat sayısı
- 03Çevre yapılara mesafe
- 04Fotoğraflar
—İlgili sayfalar