Patlayıcılar ile Kontrollü Yıkım · Mevzuat

12 Ağustos 2027: patlayıcı ile yıkımda yeni esaslar

Binaların Yıkılması Hakkında Yönetmelik’te 12 Ağustos 2026’da yapılan değişiklik bir yıl sonra yürürlüğe giriyor. Patlayıcı ile yapılan tüm yıkımlarda ve yüksek yapıların yıkımında yıkım planı yeni EK-5’e göre hazırlanacak.

12.082027Yürürlük tarihi (md.14)
21,50mYüksek yapı: bina yüksekliği eşiği
135dBHava şoku üst sınırı (EK-5)

01Değişiklik

Neler değişiyor?(6)

RG 12.08.2026/33338. Kamu kurumlarınca ihalesi 12.08.2027’den önce yapılmış ve yıkım ruhsatı düzenlenmemiş yapıların ruhsat işlemleri önceki hükümlere göre sonuçlandırılır (geçici md.2).

  • 01

    Tüm patlayıcı yıkımlar EK-5’e tabi

    Patlayıcı ile yapılan yıkımlar ile yüksek yapıların yıkımının yıkım planı EK-5’e göre hazırlanır; patlayıcı ile yapılacak tüm yıkımlar yüksek yapıların patlayıcı ile yıkımına dair hükümlere göre yürütülür.

  • 02

    Yüksek yapı tanımı

    Bina yüksekliği 21,50 m’den veya yapı yüksekliği 30,50 m’den fazla olan binalar; 51,50 m ve 60,50 m üstü çok yüksek yapıdır.

  • 03

    Patlatmadan sorumlu mühendis

    İnşaat, maden, çevre, jeoloji veya jeofizik mühendisi; patlayıcı kullanımı konusunda Bakanlığın yetkilendirdiği kurumlarca düzenlenmiş sertifika veya patlayıcı ile yıkım alanında en az tezli yüksek lisans. Müellifle birlikte şantiyede bulunur ve Form-6 taahhütnamesini verir.

  • 04

    Fenni mesul ve ateşleyici

    Patlayıcı ile yapılan yıkımlarda fenni mesuliyet zorunludur; ayrıca patlatmadan sorumlu mühendis ve (B) sınıfı yeterlik belgeli ateşleyici görevlendirilir.

  • 05

    Ölçüm ve kayıt

    Meteorolojik şartlar değerlendirilmeden patlatma yapılamaz. Patlatma anında kalibre edilmiş titreşim ve basınç sensörleri kullanılır, yıkım yüksek hızlı kameralarla kayda alınır.

  • 06

    Şantiye koruması ve test patlatması

    Şantiye çevresi perdeleme, örtülü yol ve koruma fanı ile korunur. Yıkım öncesinde test patlatması yapılabilir; yapıldığında Form-8 doldurulur.

02Yöntem

Yıkım yöntemi nasıl seçilir?

EK-5 Şekil 1.2 ve md.2.2.1.

  1. 01

    Etki alanı

    Yapının dış cephelerinden bina yüksekliğinin 2,5 katı mesafede etki alanı tanımlanır; içindeki hassas yapılar tespit edilir ve raporlanır.

  2. 02

    Kendi üzerine çökme

    Yıkılacak yapının etrafında bina yüksekliğinin yarısı kadar boş mesafe bulunmalıdır.

  3. 03

    Belirli bir yöne devrilme

    Yapı yüksekliğinin en az 1,5 katı kesintisiz boş mesafe gerekir; yoksa tasarım, yapının kendi içinde çökerek belli bir yöne devrilmesine göre yapılır.

  4. 04

    Darbe emici yatak

    Devrilme yönteminde, yapının devrileceği alana kum, toprak ve benzeri malzemeden darbe emici yatak yapılır.

03Sınır değerler

Titreşim, hava şoku ve meteoroloji(6)

Çevresel Gürültü Kontrol Yönetmeliği Ek-2 Tablo 3 sınırları da ayrıca uygulanır; iki tablodan sıkı olan bağlayıcıdır.

20–40 mm/s

Ticari, endüstriyel ve konut dışı yapılar

Azami parçacık hızı (EK-5 Tablo 3).

5–15 mm/s

Konutlar

Azami parçacık hızı (EK-5 Tablo 3).

3–8 mm/s

Hassas yapılar

Kerpiç, eski veya tarihi yapılar (EK-5 Tablo 3).

135 dB

Hava şoku

Hava şokunun 135 dB’den yüksek olmasına izin verilmez.

−5 … 35 °C

Sıcaklık

Patlatma için uygun aralık (EK-5 Tablo 4).

1 … 28 km/sa

Rüzgâr hızı

Patlatma için uygun aralık (EK-5 Tablo 4).

04Tasarım

Yıkım tasarımı EK-5’te nasıl tarif ediliyor?(6)

Çöküş analizini kendi geliştirdiğimiz DTEX CAE yazılımıyla yapıyoruz.

  • 01

    Sayısal modelleme

    Taşıyıcı sistem ayrık veya sonlu elemanlar yöntemiyle modellenir, doğrusal olmayan dinamik analiz yapılır; her patlatma adımı raporla gösterilir.

  • 02

    Kama geometrisi

    Devrilme yönteminde dört kama tipinden biri seçilir; ağırlık merkezi, devrilme mafsalı ve kama yüksekliği hesaplanır.

  • 03

    Şarj miktarı

    Hacim bazlı yöntem; özgül şarj 0,5–1,6 kg/m³ aralığında. Delik boyu eleman kalınlığının 2/3’ü, bunun yarısı patlayıcı, yarısı sıkılama.

  • 04

    Kapsül

    Elektriksiz nonel, gecikmeli nonel ve elektronik kapsül ile infilaklı fitil kullanılır; elektrikli kapsül kullanılamaz.

  • 05

    Test patlatması

    Özgül şarj aralık dışında kullanılacaksa başarılı test patlatması Form-8 ile raporlanır.

  • 06

    Patlatma sonrası

    Sahaya giriş patlatmadan sorumlu mühendisin izniyle yapılır; solunabilir toz 5 mg/m³ altına inmeden çalışan girmez.

05Belge seti

Formlar ve rapor şablonları(11)

Matbu formlar resmî metindeki yapısıyla, Word ve PDF olarak. Belgeler yalnız DTEX müşterilerine açıktır; müşteri girişi ile indirilir.

  • F1

    Form-1 Yıkım Ruhsatı Formu

    EK-1 · idare düzenler · açıklama sayfaları dahil
    Word · PDF

  • F2

    Form-2 Müellif taahhütnamesi

    EK-4
    Word · PDF

  • F3

    Form-3 Fenni mesul taahhütnamesi

    EK-4
    Word · PDF

  • F4

    Form-4 Şantiye şefi taahhütnamesi

    EK-4
    Word · PDF

  • F5

    Form-5 Müteahhit taahhütnamesi

    EK-4
    Word · PDF

  • F6

    Form-6 Patlatmadan sorumlu mühendis taahhütnamesi

    EK-4
    Word · PDF

  • F7

    Form-7 Durum Tespit Formu

    EK-6 · tıklanabilir onay kutuları
    Word · PDF

  • F8

    Form-8 Test Patlatması Değerlendirme Formu

    EK-6 · tıklanabilir onay kutuları
    Word · PDF

  • R1

    Akustik rapor şablonu

    EK-3 başlık sırasıyla · DTEX
    Word · PDF

  • R2

    Patlatma yöntemi ve planı raporu şablonu

    EK-5 md.1.1.11 ve 2.2 · DTEX
    Word · PDF

  • R3

    Test patlatması raporu şablonu

    EK-5 md.2.2.5 · DTEX
    Word · PDF

06SSS

Sık sorulanlar

EK-5 yalnız yüksek yapılarda mı uygulanır?

Hayır. Yüksekliği ne olursa olsun, patlayıcı ile yapılan tüm yıkımların yıkım planı EK-5’e göre hazırlanır.

Değişiklik bugün uygulanıyor mu?

Değişikliğin büyük bölümü 12 Ağustos 2027’de yürürlüğe girer. Yayım tarihinde yürürlüğe giren hüküm, 6306 sayılı Kanun kapsamında kamu kurumlarınca yapılan yıkımlara ilişkin fıkradır.

Test patlatması zorunlu mu?

Yönetmelik test patlatmasının yapılabileceğini düzenler. Özgül şarj 0,5–1,6 kg/m³ aralığı dışında kullanılacaksa başarılı test patlatmasının Form-8 ile raporlanması gerekir.

Akustik raporu kim hazırlar?

Çevresel Gürültü Kontrol Yönetmeliği’nde belirtilen yetkinliğe sahip kişiler; eğitim belgeleri raporun ekinde sunulur.

İletişim

Yıkım planınızı 2027 esaslarına göre mi hazırlıyorsunuz?

Yapının konumunu, yüksekliğini ve çevresini yazın; patlatma tasarımı, akustik rapor ve belge setiyle destek verelim.

  • 01Konum
  • 02Yükseklik ve kat sayısı
  • 03Çevre yapılara mesafe
  • 04Fotoğraflar